ارتوپدی - آشنایی با تجهیزات ارتوپدی: وبریل

آشنایی با تجهیزات ارتوپدی: وبریل

یکی از اقدامات لازم قبل از گچ گیری یا آتل گیری، لایه گذاری اطراف اندام آسیب دیده است.  به لایه گذاری padding و به لایه، "بالشتک" هم گفته می شود. در جریان لایه گذاری، لایه های پنبه ای محافظی دور تا دور اندام به خصوص روی برجستگی های استخوانی گذاشته می شود تا از فشار مستقیم ماده بی حرکت کننده (گچ، فایبرگلاس و ...) روی آنها جلوگیری کرده و در عین حال فضای کافی برای تحمل ادم احتمالی اندام آسیب دیده را تامین کند. در آتل های پیش ساخته نیز لایه های داخلی آتل همین لایه های پنبه ای و نرم هستند که محافظت از پوست و تامین فضای اضافی برای تحمل افزایش ادم را بر عهده دارند.

امروزه باندهای پنبه ای برای بالشتک گذاری زیر گچ و ... استفاده می شود که ضخیم تر از باندها و لایه های نازک قدیمی (sheet wadding) هستند. یک اسم تجاری معروف این لایه ها، “Webril” است که لایه هایی با نام Curity و ... تولید می کند و اصطلاحاً به این لایه ها و باندهای پنبه ای "وبریل" گفته می شود. یک شرکت دیگر تولید کننده این لایه ها شرکت Johnson&Johnson است که لایه هایی با نام Specialist تولید می کند. Webril ها نسبت به لایه های قدیمی نرم تر بوده و در عین حال بافت ضخیم تری دارند، قدرت چسبندگی آنها روی هم نیز بیشتر از لایه های قدیمی تر است و در نتیجه استفاده از آنها راحت تر می باشد. Specialist ها لایه هایی هستند با پلیسه های بسیار ظریف که وقتی مرطوب می شوند شل و صاف شده و مثل یک لایه نمد روی اندام قرار می گیرند. نوع دیگری از لایه به نام Felt وجود دارد که ضخامتی حدود نیم اینچ دارد و می توان از آن برای پوشاندن بیشتر برجستگی های استخوانی استفاده کرد.

رفرنس: کتاب هجز 2014

---

ارتوپدی - روش پیشنهادی برای توصیف صحیح شکستگی ها

توصیف صحیح شکستگی ها

به عنوان یک پزشک اورژانس شما باید همیشه نتایج بررسی های خود را در پرونده بیمار ثبت کنید. در ثبت نتایج بررسی های خود از اصطلاحات درست پزشکی برای توصیف آسیب یا آناتومی استفاده کنید. به عنوان مثال یک روش نسبتاً خوب برای توصیف علمی شکستگی ها که رایج ترین آسیب های ارتوپدی هستند استفاده از توالی اطلاعات زیر است:

1. نوع شکستگی از نظر باز/بسته بودن یعنی راه داشتن محل شکستگی به خارج از پوست
2. اندام درگیر یعنی اندام تحتانی/فوقانی راست/چپ
3. نام استخوان
4. محل یا مرز یا محدوده آناتومیک شکستگی در استخوان
5. شکل شکستگی (عرضی یا ترنسورس، مایل یا ابلیک، مارپیچی یا اسپیرال)
6. تعداد قطعات شکستگی (ساده یا دوقطعه ای/ مرکب یا چند قطعه ای)
7. جا به جایی (position/displacement) که به وضعیت قرار گیری قطعات شکسته نسبت به محل آناتومیک صحیح خود اشاره دارد و بر اساس  جا به جا شدن قطعه دیستال نسبت به قطعه پروگزیمال بیان می شود و اگر سطح تماس قطعه دیستال با پروگزیمال به طور کامل از بین رفته باشد به آن شکستگی کامل در برابر شکستگی ناکامل (باقی ماندن هر درصدی از سطح تماس) گفته می شود.
8. به هم خوردن امتداد (alignment)که با بررسی جا به جایی/عدم جا به جایی محور طولی یکی از قطعات شکسته نسبت به محور طولی قطعه دیگر سنجیده می شود و می تواند منجر به زاویه دار شدن (angulation) قطعات شکسته نسبت به هم شود
9. با/بدون درگیری سطح مفصلی

الگو:

شکستگی...... در اندام...... در استخوان...... در محل....... به شکل.......  از نوع (بر حسب تعداد قطعات شکستگی)..........

مثال:

شکستگی باز در اندام تحتانی راست در استخوان تیبیا در مرز ثلث میانی و تحتانی به شکل مایل و از نوع چند قطعه ای با جا به جایی خارجی قطعه دیستال با زاویه حدود 20 تا 30 درجه  بدون درگیری مفصلی

علاوه بر اصطلاحات فوق اصطلاحات دیگری هم وجود دارند که می توانند برای توصیف علمی شکستگی ها استفاده شوند. به عنوان مثال:

• اگر شکستگی به صورت کنده شدن یک قطعه از استخوان در اثر انقباض شدید عضله یا تاندون رخ دهد به آن avulsion fracture یا کنده شدگی می گویند.
• در مواردی که شکستگی در اثر وارد شدن نیروی مزمن مکرر رخ داده باشد به آن شکستگی ناشی از استرس یا stress fracture می گویند.
• در مواردی که شکستگی در زمینه یک بیماری یا پاتولوژی زمینه ای مانند تومور  رخ داده باشد به آن شکستگی پاتولوژیک یا pathologic fracture گفته می شود.
• اگر یکی از قطعات استخوان روی قطعه دیگر فرود آمده باشد به آن شکستگی فشاری  یا compression/impression fracture  گفته می شود.

رفرنس: کتاب های روزن و هجز

ارتوپدی - آشنایی با گچ ارتوپدی

گچ پاریس

 “plaster” در لغت فارسی به معنای "گچ" است. گچ یک ماده ساختمانی است که برای پوشش دیوارها و سقف استفاده شده و مهم ترین تفاوت آن با مواد ساختمانی دیگر مانند سیمان این است که از نرمی و انعطاف پذیری بیشتری برخوردار بوده و می توان آن را صاف کرده و به راحتی به آن شکل داد. گچ انواع مختلفی دارد. یکی از انواع آن "سنگ گچ" یا "گچ پاریس" است. علت نامگذاری این نوع از گچ به نام "گچ پاریس" وجود یک منبع بزرگ آن در محله مونمارتر پاریس است. زمانی که سنگ گچ تا  128  درجه سانتیگراد گرم می شود طبق واکنش زیر به ازای هر ملکول خود (CaSO4.H2O) یک و نیم ملکول آب (به صورت بخار آب)  از دست داده کریستال های آن از بین رفته و تبدیل به پودر می شود.

2CaSO₄·2H₂O + Heat → 2CaSO₄·½H₂O + 3H₂O

حال اگر مجدداً این پودر را در مجاورت آب قرار دهیم، طی یک واکنش گرمازا، آب جذب کرده و دوباره کریستاله (set) شده و تبدیل به سنگ گچ می شود. این تبدیل از حدود 10 دقیقه بعد از مخلوط شدن با آب آغاز شده و حدود 45 دقیقه بعد به حداکثر شدت خود رسیده و بعد از حدود 72 ساعت تکمیل می شود. پتاسیم سولفات فرایند سفت شدن گچ را تسریع و سدیم بورات آن را آهسته می کند.

اولین باندهای گچی تجاری در سال 1931 در آلمان به بازار آمده و Cellona نامیده می شدند. تا قبل از این زمان باندهای گچی به روش های سنتی، در خود بیمارستان ها تولید می شدند.  در حال حاضر پودر گچ پاریس روی نوارهایی از گازهای نسبتاً ضخیم و آهار دار کشیده شده و باندهای گچی (plaster bandage) را ایجاد می کند که علاوه بر پزشکی در مجسمه سازی نیز استفاده می شوند.  این باندهای گچی عرض های استاندارد 2، 3، 4 یا 6 اینچی داشته و  به شکل های قطعه های نواری با طول های مختلف یا به صورت یک نوار بلند پیچیده شده حول یک قرقره (roll) در دسترس هستند. پارچه ای بودن جنس این باندها باعث انعطاف و شکل پذیری آنها شده و باعث می شود بتوانیم برای بیماران مختلف با آناتومی های متفاوت آتل های مناسبی تهیه کنیم. مهم ترین مزیت این باندهای گچی بر آتل های پیش ساخته همین تطابق پذیری با آناتومی افراد است که عملاً بر خلاف شعارهای تبلیغاتی "یک سایز برای همه" می باشد. مزیت دیگر این باندها این است که می توان آنها را برش داده، سوراخ کرده یا در صورت نیاز (مثلاً برای اندازه گیری فشار کمپارتمان با دستگاه های مخصوص) پنجره ای در آن ایجاد کرد و البته قیمت پایین تر این باندهای گچی نسبت به آتل های پیش ساخته مزیت دیگری برای آنها به شمار می آید.

انواع مختلفی از گچ پاریس در اختیار هستند که در سرعت سفت و خشک شدن با هم تفاوت دارند. به عنوان مثال گچ هایی که سریع خشک می شوند.در عرض 5 تا 8 دقیقه و گچ هایی که خیلی سریع خشک می شوند. در عرض 2 تا 4 دقیقه خشک و سفت می شوند. انتخاب نوع گچ مناسب برای هر بیمار بستگی به نوع آسیب و میزان مهارت فرد آتل گیرنده دارد. در برخی موارد مانند شکستگی های حاد اندام ها استفاده از گچ هایی که خیلی زود سفت و خشک می شوند مناسب است اما در اکثر آتل هایی که در بخش اورژانس  گرفته می شوند استفاده از گچ هایی با سرعت سفت و خشک شدن کمتر که امکان شکل دهی بهتر به آتل را فراهم می کنند توصیه شده است. این گچ ها گرمای کمتری نیز ایجاد کرده و احتمال آسیب دیدن پوست را کمتر می کنند. برای کم و زیاد کردن سرعت خشک شدن گچ های موجود در بازار می توان از افزودن برخی مواد خاص  شامل نمک، آلومینیوم، آهن، روی، سالیسیلیک اسید، مس، منیزیوم استفاده کرد. بالا بردن دمای آب و استفاده مکرر از آب برای خیس کردن گچ نیز می تواند زمان خشک شدن آن را کمتر و سرعت خشک شدن را زیاد کند. هر چه دمای آب سردتر باشد زمان لازم برای خشک شدن گچ بیشتر می شود. افزودن برخی مواد مانند سریش، صمغ و بوراکس نیز می تواند خشک شدن گچ را به تاخیر بیندازد.

رفرنس: کتاب هجز 2012 و سایت ویکیپدیا

ارتوپدی - آیا آتل می تواند جایگزین گچ شود؟

آیا آتل  برای بی حرکت کردن اندام کافی است؟  

در حال حاضر در برخی کشورهای پیشرفته جهان استفاده از گچ های محیطی که دور تا دور اندام را در بر می گیرند توسط پزشکان اورژانس به طور مجازی منسوخ شده است چرا که این گچ ها عوارض جانبی جدی و تهدید کننده ای مانند سندرم کمپارتمان دارند که مسائل پزشکی قانونی عمده ای را به دنبال دارد. بیشتر پزشکان اورژانس در این کشورها ترجیح می دهند از وسایل بی حرکت سازی پیش ساخته از جنس گچ پاریس یا فایبرگلاس استفاده کنند. نکته مهم و قابل توجه دیگر این است که در بسیاری از موارد، آتلی که به خوبی و به دقت گرفته شده باشد می تواند اثربخشی درمانی مساوی گچ داشته و در عین حال اندام بیمار را در معرض عوارض گچ (از جمله عوارض ایسکمیک ناشی از سندرم کمپارتمان) قرار نداده، راحتی و رفاه بیشتری را برای بیمار تامین می کند. چرا که به عنوان مثال بیمار می تواند در زمان حمام کردن، ورزش دادن کنترل شده اندام آسیب دیده برای جلوگیری از آتروفی عضلات، برای مراقبت از زخم های احتمالی اندام یا در وضعیت هایی که وزن بدن روی اندام نبوده و نیاز به بی حرکت سازی نیست آتل خود را باز کند.

رفرنس: کتاب هجز 2013